Güney Kıbrıs’a SAFE programından ilk para ödendi

Kıbrıs Rum Yönetimi’nin SAFE (Security Action for Europe) programı çerçevesinde 177,2 milyon euroluk ilk meblağı dün aldığı ve bunun Güney Kıbrıs için onaylanan ve 1,2 milyar euroya ulaşan toplam miktarın yaklaşık yüzde 15’ine denk geldiği kaydedildi.

Alithia gazetesi, “SAFE’ten Para Akmaya Başladı” başlıklı haberinde bunun "önemli bir gelişme olduğunu belirterek, savunma alanında Güney Kıbrıs için onaylanan en büyük finansman paketlerinden birinin nasıl ele alınacağına ilişkin bazı sorular gündeme getirdiğini yazdı.

İlk sorunun programın niteliğiyle alakalı olduğunu, çünkü 1,2 milyar euroluk toplam rakamın hibe niteliği taşımadığını yazan gazete, bunların Avrupa Birliği’nin iade etme yükümlülüğü olmadan sağladığı paralar olmadığına işaret etti.

Haberde, paranın Kıbrıs Rum Yönetimi’nin savunmanın finanse edilmesiyle ilgili yeni Avrupa mekanizması aracılığıyla aldığı bir kredi olduğu , Kıbrıs Rum kesimi tarafından gelecek yıllarda geri ödeneceği ifade edildi.

Haberde, SAFE programının Avrupa kıtasındaki güvenlik ortamının hızlı bir şekilde kötüleşmesinin ardından AB’nin kabul ettiği “ReArm Europe/Readiness 2030” isimli geniş planlamanın bir parçası olduğu da anımsatıldı.

Öte yandan, konuya ilişkin cevaplanmamış sorular olduğunu yazan gazete, Avrupa Komisyonu’nun Kıbrıs Rum kesimiyle ilgili planı onayladığını ve Güney Kıbrıs’a yönelik ilk taksitin ödenmesine yeşil ışık yaktığını ancak finanse edilecek projelerin ayrıntılı olarak sunulmadığını, planlamada yer alan silahlanma/ekipman programlarının tam listesinin yayımlanmadığını ifade etti.

Kaynağın, hangi kısmının silahlanma ekipmanlarına, hangi kısmının ise diğer yatırımlara yönlendirileceğinin izah edilmediğini kaydeden gazete, SAFE programının füze sistemleri, mühimmat, hava savunma sistemleri, kara muharebe sistemleri, askeri altyapılar ve savunma sanayiyle bağlantılı programları da finanse ettiğini kaydetti.

Haberde, bunlardan hangisinin Kıbrıs Rum kesimiyle ilgili planlamada yer aldığı ve hayata geçirilmesiyle ilgili  takvimin ne olduğunun da sorular arasında yer aldığı belirtildi.

Olayın ikinci bir boyutunda da değinilen haberde, SAFE programının yalnızca devletlerin silah sistemleri tedarik etmesiyle değil Avrupa savunma sanayinin güçlendirilmesiyle de ilglii olduğunu yazan gazete, Güney Kıbrıs’ta bu sektörde son zamanlarda artan bir hareketlilik gözlemlendiğine işaret etti.

Kıbrıs Rum kesiminde yeni şirketlerin insansız hava araçları (drone), elektronik savunma sistemleri, siber güvenlik ve çift kullanımlı uygulamalar gibi alanlarda faaliyet gösterdiğini belirten gazete, Kıbrıs Rum hükümetinin defalarca bir savunma ekosistemi oluşturulması ve söz konusu sektöre yatırımcı çekilmesi çabasına atıfta bulunduğunu iletti.

Haberde konuyla ilgili olarak tartışılan konulara da değinlerek, şu sorulara yer verildi: 

“Bugün savunma alanında kaç Kıbrıslı Rum şirket faaliyet gösteriyor? Bunlardan kaç tanesi Avrupa programlarına katılıyor? Yeni ödeneklerden kaç tanesinin fayda görmesi bekleniyor? Bu şirketlerden kaçı hali hazırda yabancı savunma sanayileriyle iş birliği yapıyor? Bunların gerçek üretim faaliyetleri nedir?”

En büyük zorluğun muhtemelen ekipmanlarla değil paranın yönetilmesiyle alakalı olduğunu da kaydeden gazete, 1.2 milyar euroluk toplam paketin Güney Kıbrıs’la ilgili olgular açısından çok büyük bir miktar olduğunu belirtti.

Haberde ayrıca şu soruların sorulduğu da belirtildi; “Projelerin uygulanmasını kim takip edecek? Prosedürleri kim kontrol edecek? Finanse edilen projeler kamuoyunun bilgisine sunulacak mı? Meclis bilgilendirilecek mi? Sözleşmeler ve yükleniciler kamuoyuna açıklanacak mı? Bağımsız bir kontrol yapılacak mı?”