Nesli tükenmiş hayvanlar geri dönebilir mi?

Genetik mühendislik ve sentetik biyoloji alanındaki gelişmeler, nesli tükenmiş hayvanların yeniden canlandırılmasını mümkün hale getirebilir mi? ABD merkezli biyoteknoloji şirketi Colossal Biosciences, mamut, dodo ve Tazmanya kaplanı gibi yok olmuş türleri yeniden hayata döndürme hedefiyle yeni bir yatırım aldı. Colossal Biosciences, 2021 yılında girişimci Ben Lamm ve Harvard Üniversitesi genetik profesörü George Church tarafından kuruldu. Colossal Biosciences, Çarşamba günü ek 200 milyon dolar yatırım aldığını ve toplam fonunu 435 milyon dolara çıkardığını duyurdu. Şirketin amacı, kayıp türlerin DNA'sını kullanarak, onlara en yakın akrabalarından genetik olarak benzer yeni organizmalar üretmek. Tartışmalar devam ediyor Bazı bilim insanları, bu projelerin biyoteknolojinin sınırlarını zorladığını ve soyları tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan türlerin korunmasına katkı sağlayabileceğini savunuyor. Ancak eleştirmenler, bu çalışmaların daha çok finansal yatrımcıların ilgisini çekmeye yönelik olduğunu ve ekosistemler üzerinde beklenmedik olumsuz etkilere yol açabileceğini belirtiyor. Nuffield Biyoetik Konseyi Başkan Yardımcısı Melanie Challenger, bu sürecin gerçek bir "yeniden diriliş" olmadığını, aslında yeni bir tür üretildiğini ifade ederek, “Genetik olarak değiştirilmiş organizmalar üzerinde etik açıdan düşünülmesi gereken pek çok konu var” dedi. Bilimsel yöntemler ve mevcut durum Bilim insanlarının nesli tükenmiş türleri canlandırmak için kullandığı başlıca yöntemler klonlama, genetik düzenleme ve seçici çiftleştirme olarak sıralanıyor. Klonlama, tüm genetik kodun korunabildiği bir yöntem olsa da, nesli tükenmiş hayvanlar için uygulanabilirliği sınırlı. Seçici çiftleştirme ise soyu tükenmiş bir hayvanın modern akrabalarında bulunan belirli özellikleri tekrar ortaya çıkarmayı hedefliyor. Colossal Biosciences, mamutları canlandırmak için Asya fillerinin genetik yapısını düzenlemeyi planlarken, dodo kuşunu geri getirmek için de Nicobar güvercinlerinden yararlanıyor. Şirket ayrıca Tazmanya kaplanı için yağ kuyruklu dunnart adlı keseli hayvanı kullanmayı amaçlıyor. Projeye yönelik eleştiriler Ancak, projeye yönelik önemli eleştiriler de var. Colossal'ın bilimsel gelişmelerini akademik dergilerde yayınlamaması, çalışmaların akademik dünya tarafından değerlendirilmesini zorlaştırıyor. Şirketin yetkilileri ise bilimsel makale yayınlamanın uzun sürebileceğini, ancak bazı çalışmalarını akademik ortamlara sunmayı planladıklarını belirtiyor. Gelecek senaryoları Colossal Biosciences, gelecekte soyu tükenmiş yeni bir hayvanı da canlandırma listesine eklemeyi planlıyor. Ancak bilim insanları, bu türlerin ekosistemlere entegre edilmesinin zorluklarına dikkat çekiyor. Texas A&M Üniversitesi'nden felsefe profesörü Clare Palmer, "Ekosistemler hızla değişiyor. Dolayısıyla, nesli tükenmiş hayvanları geri getirmek, eğer doğal ortamları artık onlar için uygun değilse, başarılı olmayabilir" şeklinde konuştu. Buna rağmen, bilimsel gelişmelerin biyoçeşitliliği koruma ve nesli tükenme tehlikesi altındaki hayvanları kurtarma konusunda faydalı olabileceği de belirtiliyor. Colossal Biosciences, ayrıca kuzey beyaz gergedanını kurtarma projelerine ve filler için geliştirilen bir aşı çalışmasına da yatırım yapıyor. Bilim insanlarının nesli tükenmiş hayvanları geri getirme konusundaki çalışmalarının gerçekten ekosistemleri iyileştirip iyileştirmeyeceği ise zamanla netleşecek.