Japonya’da taht krizi derinleşiyor: Kadınların imparator olmasına neden izin verilmiyor?

Japonya’da imparatorluk ailesinin hızla küçülmesiyle baş gösteren taht krizine karşı hükümetin geliştirdiği çözüm arayışları, kadınların tahta çıkma şansını tamamen ortadan kaldırıyor. Halkın büyük çoğunluğunun kadın bir imparatora sıcak bakmasına rağmen, hükümetin gelenekleri koruma adına attığı adımlar yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi.

Tarihsel olarak dünyanın en eski monarşisi unvanını taşıyan Japon imparatorluk ailesi, son yıllarda erkek varis bulmakta büyük bir zorluk yaşıyor.

Şu anda Krizantem Tahtı için yalnızca üç yasal erkek varis bulunuyor ve bu isimlerin ikisi altmış yaşın üzerinde seyrediyor.

Yüzyıllardır devam eden erkek egemen veraset sistemi, son yıllarda ailede erkekten çok kız çocuklarının dünyaya gelmesiyle birlikte hanedanın geleceğini ciddi şekilde tehdit ediyor.

Bu tıkanıklığı aşmak isteyen hükümet yetkilileri, geçmişte aileden ayrılan eski hanedan kollarını yeniden canlandırarak erkek varis havuzunu genişletmeyi planlıyor. Ancak bu formül, geniş kesimler tarafından geçici bir yama olarak görülüyor.

Kadın imparator yasağının ardındaki gerçekler

Akademisyenler ve muhalif siyasetçiler, kadınların tahta geçmesini engelleyen mantıklı bir gerekçe olmadığını savunuyor.

Tokyo'daki Chuo Üniversitesinden Profesör Makoto Okawa, Japonya'da geçmişte sekiz kadın imparatorun hüküm sürdüğünü hatırlatarak, mevcut yasağın aslında köklü bir gelenekten ziyade modern döneme ait bir düzenleme olduğunu belirtiyor.

1889 yılında yürürlüğe giren İmparatorluk Hanedanı Kanunu ile kadınların tahta çıkması resmen yasaklanmış olsa da, ülkenin mevcut anayasasında kadınları dışlayan bir madde bulunmuyor.

Uzmanlar, kadınların bu görevi üstlenemeyeceği yönündeki ön yargıların rasyonel bir temeli olmadığını ifade ediyor.

Hükümetin geleneksel duruşu ve halkın beklentisi

Yapılan kamuoyu araştırmaları, Japon halkının kadın bir imparator fikrine son derece açık olduğunu gösteriyor. Birçok Japon vatandaşı, Avrupa'daki örnekleri de referans göstererek toplumun genelinde kadınların liderlik rollerinden uzak tutulduğu bir atmosferin devam etmesinden rahatsızlık duyuyor.

Buna rağmen Başbakan Sanae Takaichi ve iktidardaki Liberal Demokrat Parti, erkek egemen veraset çizgisini koruma konusunda oldukça kararlı bir tavır sergiliyor.

Meclis gündemindeki yeni yasal düzenlemelerde, saraydaki prenseslerin ya da onların çocuklarının tahta çıkmasına olanak tanıyacak tek bir senaryoya bile yer verilmiyor.

Gelecek senaryoları ve kalıcı çözüm arayışları

Mevcut kurallara göre, İmparator Naruhito’nun halk tarafından çok sevilen yirmi dört yaşındaki kızı Prenses Aiko, kadın olduğu için tahtın varisi olamıyor.

En güçlü varis adayı olarak, ailenin kırk yıldır yetişkinliğe ulaşan tek erkek üyesi olan on dokuz yaşındaki Prens Hisahito görülüyor. Ancak tek bir erkek varise bağımlı bu sistem, uzun vadeli bir istikrar sunmaktan oldukça uzak kalıyor.

Hükümetin prenseslerin evlendikten sonra da ailede kalarak resmi görevleri paylaşmalarını sağlayan ara formülleri, tahtın geleceğini garanti altına almaya yetmiyor.

Gelenekçiler erkek soyundan gelen çizginin korunmasının ülkenin birliği için hayati olduğunu savunurken, modernleşme yanlıları cinsiyet eşitliğinin artık imparatorluk yapısına da yansıması gerektiğini vurguluyor.