İzlanda AB için bıçak sırtı referanduma gidiyor: Sonucu balıkçılar belirleyebilir

Yaklaşık 400 bin nüfuslu ada ülkesinde seçmenler cumartesi günü, ülkelerinin AB'ye katılım görüşmelerine yeniden başlayacak. AB'ye katılmanın İzlanda'da istihdam kaybına yol açacağından ve fabrikaları yurt dışına sürükleyeceğinden korkan balıkçılık şirketi yöneticisi Petur Palsson, "AB'de olursak politikayı belirleyen taraf onlar olacak" diyor.

Anketler referandum sonucunun tahmin edilemeyecek kadar yakın olduğunu gösteriyor.

Destekleyenler, Avrupa ile kurulacak daha yakın bağların İzlanda'nın dalgalı para birimini ve hızla artan yaşam maliyetini dizginlemeye yardımcı olabileceğini düşünüyor.

Karşı çıkanlar ise İzlanda'nın egemenliğinin ve paha biçilmez balıkçılık sularının kontrolünün tehlikede olduğunu belirterek tek başına yola devam etmeyi tercih ediyor.

Balıkçılık ve diğer denizcilik sektörleri İzlanda ihracatının yaklaşık yüzde 40'ını oluşturuyor.

"Satılık İzlanda? Hayır teşekkürler" 

Bu durum İzlandalıları onlarca yıldır bölen bir fay hattını oluşturuyor ancak 2024'teki erken seçimi kazanan Başbakan Kristrún Frostadóttir liderliğindeki sol-orta hükümet, 2027 yılına kadar bir referandum yapma sözü verdi.

Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı, Arktik bölgesinde keskinleşen rekabetler ve ABD Başkanı Donald Trump'ın gümrük vergisi tehditleri ile Grönland üzerindeki planları bu takvimi hızlandırdı.

Maliye Bakanı Daoi Mar Kristofersson, jeopolitik zorluklar açısından süreçlerin çok hızlı ilerlediğini belirterek İzlanda'nın dünyadaki konumunun gündemde üst sıralara tırmandığını ifade ediyor.

İzlanda, Kuzey Atlantik'in yüksek kesimlerinde, Rus denizcilik faaliyetlerinin Batı tarafından yakından izlendiği GIUK geçidi olarak adlandırılan stratejik bir deniz şeridine komşu konumda yer alıyor. Ülke, NATO'nun kurucu üyelerinden biri olmasına rağmen kendi ordusuna sahip değil.

Hayır kampanyası "Satılık İzlanda? Hayır teşekkürler" sloganını kullanıyor.

Bu hafta yapılan bir ankette "Evet" oyları yüzde 51,3 ile önde görünürken bir önceki ankette iki taraf başabaş yer alıyordu.

Bifröst Üniversitesinden siyaset bilimi profesörü Eirikur Bergmann, tahmin yapmanın imkansız olduğunu, her iki kampın da elindeki tüm imkanları kullandığını söylüyor.

Kristofersson'un Liberal Reform Partisi, "Evet" kampanyasının arkasındaki öncü seslerden biri konumunda bulunuyor.

Maliye Bakanı, AB üyeliğinin İzlanda'nın güvenlik ve ticaret konumunu güçlendireceğini, ülkeyi çok daha büyük güçlerden koruyacağını savunuyor.

Ekonomik gerekçeler de öne çıkıyor. Kristófersson, AB'ye katılmayı ve avroya geçmeyi İzlandalı şirketler ve genel halk için çok önemli bir fayda olarak gördüklerini ifade ediyor.

"Evet" oyu Brüksel ile müzakereleri başlatacak ancak nihai bir üyelik anlaşmasının onaylanması için ikinci bir referandum yapılması gerekecek. Anlaşmayı 27 AB üyesinin de onaylaması şartı aranıyor.

"Hayır" oyu ise görüşmeleri şimdilik rafa kaldıracak.

Süreç nihai referandum olmadığı için bazı İzlandalıların "Evet" oyu vermesi bekleniyor. Reykjavik sakini Anna Ragnarsdottir, "AB'den ne geleceğini bilmemiz gerekiyor. Hayır dersek bunu asla öğrenemeyiz" diyor.

İzlanda dünyanın en pahalı ülkelerinden biri konumunda yer alıyor, bu nedenle ekonomik kaygılar AB tartışmasında temel bir mesele oluşturuyor.

AB dışında yer almasına rağmen İzlanda; Norveç ve Lihtenştayn ile birlikte Avrupa Ekonomik Alanının bir parçası konumunda bulunuyor. Bu sayede tek pazara ve Schengen sınır tanımayan bölgesine dahil.

Cumartesi günkü sonuç tüm Avrupa'da yakından takip edilecek.

"Evet" oyunun çıkması halinde İzlandalı yetkiler Brüksel ile müzakerelerin yıllar değil aylar süreceğini belirtiyor, zira 35 müzakere alanından 11'i süreç askıya alındığında tamamlanmış durumdaydı.

Geleneksel olarak Avrupa şüphecisi ve EEA üyesi olan komşu Norveç'te de liderler durumu yakından izliyor. Ancak Norveç'te de AB'ye katılım desteği artış gösteriyor.

Düşünce kuruluşu yetkilileri, İzlanda gibi zengin ve istikrarlı yeni bir üyenin kazanılmasının AB'nin genişlemesi açısından önemli bir başarı olacağını değerlendiriyor.