İklim değişikliğinin sağlığa etkileri son 10 yılda arttı

İklim değişikliğinin yükselen sıcaklıklar ve şiddetli kuraklık gibi çevresel tehditler nedeniyle sağlığı tehdit eden sonuçları son 10 yılda önemli ölçüde arttı.

Tıp dergisi The Lancet tarafından sağlık ve iklim değişikliğine yönelik "2026 Lancet Geri Sayım" raporu yayımlandı.

Raporda, 2015 Paris İklim Anlaşması'ndan bu yana kaydedilen ilerlemelere rağmen iklim kaynaklı sağlık risklerinin hız kazandığı belirtildi.

İklim krizinin etkilerinin son 10 yılda küresel ölçekte tırmanışa geçtiği vurgulanan raporda, "küresel bir sağlık acil durumu" ilan edilmesi çağrısı yapıldı.

University College London öncülüğünde ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) işbirliğinde 100'den fazla kurumdan 146 araştırmacının katılımıyla hazırlanan raporda, çarpıcı verilere yer verildi.

Raporda, 2016-2023 döneminde dünya genelinde aşırı sıcakların her yıl ortalama 540 binden fazla ölüme yol açtığı ve bu ölümlerin yüzde 68'inin doğrudan iklim değişikliği kaynaklı olduğu tahmin edildi.

Sadece 2023'te aşırı sıcaklarla ilişkilendirilen can kaybının yaklaşık 710 bine ulaştığı aktarılan raporda, bu ölümlerin yüzde 71'inden fazlasının iklim değişikliğinin etkilerinden kaynaklandığı ortaya konuldu.

Siyasi otoritelerin sağlığın korunmasına öncelik vermesi ve gerekli mali kaynakları sağlaması gerektiği ifade edilen raporda, sağlık koruma gereksinimleri ile buna fiilen ayrılan fonlar arasında büyük uçurum bulunduğu vurgulandı.

Ekonomik kayıp 1 trilyon doları aştı

Raporda, aşırı sıcakların yol açtığı iş gücü ve üretim kaybı nedeniyle 2025'te dünya genelinde 1 trilyon dolardan fazla potansiyel gelir kaybı yaşandığı hesaplandı.

2025'te yeryüzündeki karasal alanların yarısından fazlasının en az 1 ay boyunca şiddetli kuraklığa maruz kaldığı kaydedildi.

Fosil yakıtların hakimiyeti sürüyor

Küresel temiz enerji yatırımlarının 2025'te 2,1 trilyon dolara ulaştığına dikkat çekilen raporda, bu olumlu gelişmeye rağmen fosil yakıtların küresel enerji arzının yüzde 80'inden fazlasını karşılamaya devam ettiği belirtildi.

Raporda araştırmacılar, uluslararası kurumlara ve hükümetlere, "iklim kaynaklı sağlık risklerine öncelik verilmesi, karbon emisyonlarının azaltılmasının hızlandırılması ve küresel işbirliğinin güçlendirilmesi" çağrısında bulundu.

Lancet Geri Sayım Yürütücü Direktörü Marina Romanello, bulguların net olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

"İklim değişikliğinin sağlığa verdiği zararlar, dünyanın bunlara karşı geliştirdiği önlemlerden çok daha hızlı büyüyor, hatta birçok alanda ivme kazanıyor. Bu durum, kademeli bir kötüleşme değil, küresel bir sağlık acil durumu olarak kabul edilmesi gereken köklü bir değişimdir."

Söz konusu raporun, son aylarda DSÖ'ye iklim krizi nedeniyle bir "sağlık acil durumu" ilan etmesi yönündeki çağrıların artmasının ardından gelmesi dikkati çekti.