Hristodulidis’in “19 ‘yeni’ fikri durağanlığa mazeret”

Alithia BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin, yıl sonundan önce gayriresmi formatta bir genişletilmiş görüşme olabilmesi için GYÖ’ler, metodoloji ve özde ilerleme kaydedilmesini şart koştuğunu ancak Kıbrıs Rum yönetiminin, sonuç çıkabilmesi için “Kıbrıs Türk tarafının 19 öneri ve daha önce görüşülenler konusunda “siyasi irade göstermesi gerektiğini” iddia ettiğine dikkat çekti.

Haberi “19 Madde Durağanlığa Mazeret… Holguin Genişletilmiş Görüşmeyle İlgili Ön Şartları Tekrarladı Hükümet İse Önerilerine Cevap Arıyor” başlığıyla manşete çeken gazete Kıbrıs Rum yönetiminin açıklamalarındaki ve Kıbrıs Rum Başkanlık Sarayı’nın rol algısındaki siyasi sorunun açıkça görülebildiğine” dikkat çekti.

Holguin, iki tarafın yapması gereken işleri tarif ederken Kıbrıs Rum Başkanlık Sarayı’nın, önerilerine Kıbrıs Türk tarafının cevap vermesini öne çıkardığını belirten gazete Holguin’in bu gazeteye verdiği söyleşide “siyasi iradenin, öneri üretmekle değil anlaşma ve uygulamayla olanağıyla değerlendirildiğini” söylediğini hatırlattı.

Holguin’in 9 Kasım’daki üçlü görüşme öncesinde pazartesi günü Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile görüşeceği hatırlatılan haberde, bir sonraki adım için üçlü görüşmede malzeme üretilmesi gereğine işaret edildi.

Gazete Kıbrıs Rum yönetiminin, Holguin’in liderler görüşmesine katılımının önemine dikkat çektiğini ancak Holguin’in, söyleşide, rolünün kolaylaştırıcılık olduğunu açıkça ortaya koyduğunu, Genel Sekreter Antonio Guterres’in görevinin de çabalarına, görev süresinin son anına kadar devam etmek olduğunu yazdı.

Politis ise “Kıbrıs Sorununun Kapalı Penceresinde ‘Yeni Fikirler’” başlığıyla aktardığı Kiriakos Pieridis imzalı analiz yazısında Kıbrıslı Rum Lider Hristodulidis’in son zamanlarda 19 fikir ve önerisine atıf yaptığını hatırlattı “ancak bu fikirleri neden şimdi, Guterres’in görevden ayrılmasına kısa bir süre kala sunduğunu” sorguladı.

Hristodulidis’in, fikirlerini Cumhurbaşkanı Erhürman’a, eylülde New York’ta görüştüğü Genel Sekreter’e sözlü olarak sunduğunu hatırlatan gazete “kesin olan şu ki bu fikirler demeti herhangi olumlu bir tepki almadı.” ifadesini kullandı.

Hristodulidis’in 19 önerisi arasında, yıllar içerisinde unutulmuş olan Maraş’la ilgili öneri ve bir geçiş noktası da bulunduğuna yer verilen haberde bunların, son iki yıl içerisinde görüşülenlerle ilgili olmayan ve yararı şüpheli şeyler olduğu belirtildi.

Haberde Hristodulidis’in sözde “Maraş Belediye Başkanı ve belediye meclis heyeti” ile 26 Ekim’deki görüşmesi sırasında kameralar önünde, kapalı Maraş ile ilgili önerisinin “yeni ve 2005’tekinden farklı” olduğunu iddia ettiği hatırlatıldı ve edinilen bilgilere dayanılarak o görüşmede muhataplarından “fikrin zenginleştirilmesi ve lehine hareketlilik yaratılmasına katkıda bulunmalarını istediği” aktarıldı.

Önerinin, ara bölgenin, BM Barış Gücü’nün denetimine verilmesini ve ardından Kıbrıslı Rumların geri dönüşü için Maraş’a genişletilmesini öngördüğü belirtilen habere göre bunun karşılığında da Mağusa Limanı’nın Avrupa gözetiminde doğrudan ticarete açılması ve Kıbrıs Rum yönetiminin Barış Gücü’ne yaptığı maddi katkıyı artırma önerildi.

Hristodulidis’in “yeni” önerisinin ilerleyebileceği kanaatini haklı gösterecek herhangi bir şey olmadığını, geçen yıllar içerisinde Maraş kökenlilerin, Kıbrıs Rum tarafının Maraş’ın iadesi tezinin sürekli kötüleştiğini görerek öldüğü belirtilen analizde bugün bu konunun Mağusa limanının doğrudan ticarete açılması karşılığının çok üzerinde olduğuna işaret edildi.

Glafkos Klerides’in 1994’te bu konuyu Ercan Havalimanının açılmasına karşılık görüştüğü, 2005’te Ercan Havalimanı ve doğrudan ticaret paketinin de eklendiği belirtilen haberde ancak bu fikri daha sonra Kıbrıs Rum tarafının terk ettiği kaydedildi. Haberde tek gerçekçi yolun kapsamlı çözüm kaldığı fakat bu fırsatın da 2017’de yitirildiği hatırlatıldı.

Analizde Hristoldulidis’in Kıbrıs Rum Yönetimi Başkanlığı’na gelişinden itibaren Maraş ile hiç ilgilenmediğini, iki toplumun iş birliğini cesaretlendirmek için yeniden inşa planlarının da çekmecede kaldığı kaydedildi

Yeni geçiş noktaları meselesinde de Hristodulidids’in Trodos’taki Kambu ve Çakistra köylerinin Gemikonağı ile birleştirilmesini önerdiği ancak bu önerinin, 4 yeni geçiş noktası paketine dahil olup olmadığının net olmadığı kaydedilen analizde şu ifadelere yer verildi:

“Sanki bu taahhütten ve özellikle Haspolat geçiş noktasını görüşmekten kurtulmak isteniyor. Hristodulidis muhtemelen DİKO ve ELAM başta olmak üzere yeni geçiş noktası açılmasına kesinlikle karşı çıkan destekçileri arasında memnuniyetsizlik  yaratmak istemiyor."