Guterres "Çok taraflı sistem tehdit altında"

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, ilk BM Genel Kurulu'nun 80'inci yıl dönümünde, ilk toplantının yapıldığı Londra'daki Methodist Central Hall'da düzenlenen "BM Genel Kurulu 80 Yaşında: 1946'dan Geleceğimize" başlıklı sempozyumda konuştu.

İngiltere'ye BM'nin kuruluşunda oynadığı rolden dolayı teşekkür eden Guterres, "Bugün, 51 ülkeden delegelerin bu salonda toplanarak gerçekleştirdiği Genel Kurulun 80'inci yaşını kutluyoruz. Aynı zamanda 80 yıl önce tam da bugün, Güvenlik Konseyi de ilk kez bir araya geldi. Delegeler bu salona ulaşabilmek için savaşın yaralarını taşıyan bir şehirden geçtiler." dedi.

İkinci Dünya Savaşı'nda Londra'daki Buckingham Sarayı, İngiltere Parlamentosunun ve Westminster Abbey Katedralinin Alman uçakları tarafından bombalandığını anlatan Guterres, toplantının yapıldığı Methodist Central Hall'un bodrum katının da 2 bin kişinin sığındığı en büyük kamuya açık sığınak olduğunu söyledi.

Guterres, "Bu binadaki tüm taşlar, sade vatandaşların barış için duaları, umutları bazen de umutsuzluğunu taşıyor." ifadelerini kullandı.

Göreve geldikten sonra 2017'de yine Methodist Central Hall'da bir konuşma yaptığını anımsatan Guterres, o yılı, dünya genelinde toplumları sarsan seçimler ve referandumlar yılı olarak niteledi.

Guterres, 2017'deki konuşmasında, yerel çatışmaların küresel çatışmalar haline geleceği, yeni teknolojilerin ekonomileri tehdit edeceği ve ulusal egemenliğin insan hakları ihlalleri için bahane olarak kullanılacağı uyarısında bulunduğunu anımsattı.

Son on yılda bunların tamamının çok hızlı şekilde yaşandığını kaydeden Guterres, "Gazze, Ukrayna ve Sudan'daki çatışmalar, ölçüsüz derecede acımasız ve vahşiydi. Yapay zeka neredeyse bir gecede her yerde yaygınlaştı. Pandemi ise milliyetçilik ateşine benzin dökerek kalkınma ve iklim konusundaki ilerleyişi durdurdu." diye konuştu.

Bu sorunlarla mücadelenin birlikte verilmesi gerektiğini ifade eden Guterres, şunları söyledi:

"Bu mücadele, güçlü, duyarlı ve yeterli kaynaklara sahip çok taraflı bir sistemi gerektirir. Ancak biz konuşurken bu sistem tehdit altında. 2025, uluslararası işbirliği ve BM değerleri açısından çok zorlayıcı bir yıldı. Yardımlar kesildi, eşitsizlikler arttı, iklim kaosu yoğunlaştı, uluslararası hukuk çiğnendi, sivil toplum üzerindeki baskı arttı, gazeteciler tam bir dokunulmazlıkla öldürüldü, BM çalışanları görev başındayken tehdit edildi ya da öldürüldü. Bu sırada güçlü gruplar, uluslararası işbirliğini baltalamak için sıraya girdi."

Guterres, geçen yıl küresel askeri harcamaların 2,7 trilyon dolara ulaştığını anlatırken, bunun İngiltere ekonomisinin yüzde 70'ine denk olduğunu vurguladı.

Dünyanın sıcaklık rekoru kırdığı ve fosil yakıt karının yükseldiğini söyleyen Guterres, siber ortamda algoritmanın yanlış bilgiyi ödüllendirerek nefretin yayılmasına ortam sağladığını belirtti.

Guterres, BM'nin bu ortamda yoluna devam ettiğini kaydederek, "2026'nın dünyası, 1946'nın dünyası değil. Küresel güç merkezleri değişirken daha adil ya da daha istikrarsız bir gelecek inşa etme potansiyeline sahibiz. Eğer daha adil olmasını istiyorsak uluslararası sistemin bugünün gerçeklerini yansıtması çok kritiktir." dedi.

BM Güvenlik Konseyi'nin güncellenmesi ve uluslararası finans yapısının daha adil hale getirilmesinin önemine işaret eden Guterres, değişim için cesur adımlar atılması gerektiğini söyledi.

Guterres, çok taraflılığın da tehlike altında olduğu uyarısında bulunarak, korkusuz ve sürekli sivil toplum hareketlerine dünyanın her zamankinden daha fazla ihtiyacı olduğuna dikkati çekti.