GSI konusu Meclis Enerji Komitesinde ele alındı

Yunanistan ile Güney Kıbrıs arasında kurulması ve ilerleyen aşamada İsrail’in de katılması planlanan deniz altı elektrik bağlantı projesi “Great Sea Interconnector” (GSI) konusundaki gelişmeler ve tartışmalar Kıbrıs Rum basınında yer almaya devam ediyor.

Politis ve diğer gazeteler, Kıbrıs Rum Meclisi Enerji Komitesi’nin dün gerçekleştirdiği toplantıda, GSI konusunun ele alındığını ve çeşitli açıklamaların yapıldığını yazdı.

Politis gazetesi, “GSI İçin İlerideki Haftalarda NAVTEX” başlığıyla yayımladığı haberinde, Kıbrıslı Rum Enerji Bakanı Mihalis Damianos’un Meclis Enerji Komitesi toplantısında yaptığı açıklamalara geniş yer verdi.

Gazete, kamuoyundaki tartışmaların projenin ekonomik boyutuna yoğunlaşmasına karşın, GSI’ın hayata geçirilmesindeki en büyük zorluklardan birinin jeopolitik boyut ve Türkiye’nin tutumu olmaya devam ettiğini belirtti.

Projenin bundan sonraki aşamasında en belirleyici gelişmelerden birinin, Ege bölgesindeki derin sularda araştırmaların tamamlanması amacıyla NAVTEX yayımlanması olacağını kaydeden gazete, Damianos’un ilgili NAVTEX’in ileriki haftalarda ve 2026 yılı içerisinde Yunan makamları tarafından yayımlanmasının beklendiğini söylediğini aktardı.

Damianos, deniz tabanının doğru şekilde haritalandırılması ve kablo güzergâhının doğru bir şekilde belirlenmesi amacıyla araştırmaların gerekli olduğunu ifade ederken, bölgede kablolar da dahil olmak üzere mevcut altyapıların bulunduğuna dikkat çekti.

Gazete, söz konusu gelişmenin, Türk-Yunan ilişkilerinde gerginliğin yaşandığı bir dönemde gerçekleştirilmesinin yakından takip edildiğini belirterek, 2025 yılında benzer araştırmaların yapıldığını ve Türk savaş gemilerinin bölgede görülmesinin ardından araştırmaların durdurulduğunu hatırlattı.

Politis, dünkü Meclis Enerji Komitesi toplantısında GSI projesinin maliyeti ile Kıbrıs Rum hükümetinin projeye ilişkin tutumunun da ele alındığını yazdı.

Habere göre Kıbrıslı Rum Maliye Bakanı Makis Keravnos ile Enerji Bakanı Mihalis Damianos, Avrupa Yatırım Bankası tarafından yürütülen ve sonuçlarının yıl sonundan önce açıklanması beklenen güncellenmiş sürdürülebilirlik incelemesine atıfta bulundu.

Gazete, iki bakanın açıklamalarının hükümet içerisinde GSI konusunda iki farklı yaklaşım bulunduğu izlenimi vermediğine ve aynı çizgide hareket ettiklerine dikkat çekti.

Toplantıda ayrıca projenin maliyetinin 1,9 milyar euroyu aşabileceği ihtimali ile Yunanistan ve Güney Kıbrıs’taki enerji düzenleme kurumlarının, projenin yüklenicisi ADMİE’ye, Meridiam ile gerçekleştirilecek işlemlere ilişkin yönelttiği soruların yer aldığı ortak mektup da ele alındı.

Gazete, Meridiam’ın GSI şirketindeki çoğunluk hissedarı olduğunu hatırlattı.

Maliye Bakanı Keravnos, açıklamasında 1,9 milyar euroluk rakamın projenin gerektirdiği tüm harcamaları değil, yalnızca kablonun inşasıyla ilgili maliyeti ifade ettiğini belirtti.

Enerji Bakanı Mihalis Damianos, Güney Kıbrıs'In,,ın GSI projesine katılım düzeyi ve şekline ilişkin kararların, Avrupa Yatırım Bankası tarafından yürütülen incelemenin tamamlanarak teslim edilmesinin ardından alınabileceğini söyledi.

Toplantıda milletvekilleri ve RAEK (Kıbrıs Rum Enerji Düzenleme Kurumu) temsilcileri, Meridiam’ın projeye katılımının ardından GSI’ın mülkiyet statüsüne ilişkin endişelerini de dile getirdi. Güney Kıbrıs’ın projenin yönetimine etkin biçimde dahil olup olmayacağı da sorgulandı.

Haravgi gazetesi, “Kazanca Dair Net Görüntü Olmaksızın GSI İçin Milyarlar” başlıklı haberinde, dünkü Meclis Enerji Komitesi toplantısında GSI projesinin nihai maliyetinin 1,9 milyar euroyu aşmasının beklendiğinin teyit edildiğini yazdı.

Gazete, buna karşın projenin ekonomik sürdürülebilirliği ve nihayetinde daha ucuz elektrik sağlayıp sağlamayacağına ilişkin soruların yanıtsız kalmaya devam ettiğini belirtti.

Finansman, mülkiyet yapısı, jeopolitik riskler ve projenin sağlayacağı gerçek ekonomik kazanç gibi konuların da belirsizliğini koruduğunu kaydeden gazete, AKEL Genel Sekreteri Stefanos Stefanu’nun toplantı sonrasında GSI projesinin sürdürülebilirliği konusunda endişelerini dile getirdiğini aktardı.

Stefanu, hükümetin proje nedeniyle ülke ve tüketicinin karşılaşacağı maliyetin ne olacağını net biçimde açıklaması gerektiğini ifade etti.

Gazete, ayrı bir haberinde RAEK’in, ADMİE’nin projedeki nihai rolü ve Meridiam’ın katılımının ardından yüklenici firma olarak kalıp kalmayacağı konusunda izahat istediğini yazdı.

Habere göre RAEK Başkanı Polis Lemonaris, kurumun 11 Ağustos’ta ADMİE-Meridiam anlaşması konusunda bilgilendirildiğini, 28 Ağustos’ta ise Yunanistan’daki muadil kurum RAAEİ ile birlikte yanıtsız kalan sorular konusunda ADMİE’ye mektup gönderdiklerini söyledi.

RAEK Başkan Yardımcısı Alki Filipu ise “bugünkü koşullarla kablonun yönetimi ve denetiminin tamamen Kıbrıslı olmayanların elinde olacağını” söyledi.

RAEK üyesi Neofitos Hacıyeorgiu da GSI projesinin gerçek maliyetinin 3 milyar euroya yakın olduğunun tahmin edildiğini belirtti.