Dünyanın saatinden artık 1 saniye eksilecek

Dünya genelinde zamanı belirleyen uluslararası kuruluşlar, atom saatleriyle Dünya’nın dönüşü arasındaki farkı dengelemek için kullanılan “artık saniye” uygulamasını kaldırmayı gündeme aldı.

Günlük yaşamda kullandığımız saatler, uluslararası zaman standardı olan Eşgüdümlü Evrensel Zaman’a (UTC) dayanıyor.

Bu sistem, dünyanın farklı noktalarındaki atom saatlerinden alınan verilerle oluşturuluyor.

Atom saatleri son derece hassas çalışırken Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı sabit kalmıyor.

Ay’ın kütle çekimi, gezegenin iç katmanlarındaki hareketler, su ve buz kütlelerindeki değişimler Dünya’nın dönüş hızını etkiliyor.

Bu nedenle astronomik zaman ile atom saatlerine dayalı zaman arasında fark oluşabiliyor.

İki zaman ölçümü arasındaki farkı sınırlamak amacıyla 1972’den bu yana gerektiğinde saatlere bir saniye ekleniyordu.

Bugüne kadar toplam 27 artık saniye eklendi. Sonuncusu 31 Aralık 2016’da uygulandı.

Ancak bu küçük düzeltme, hassas zaman ölçümüne ihtiyaç duyan dijital sistemlerde sorunlara yol açabiliyor.

Bir saniyelik değişiklik teknoloji sistemlerini etkiliyor

Artık saniye uygulaması, bilgisayar sunucuları, telekomünikasyon altyapısı, enerji şebekeleri ve finansal işlem sistemleri açısından teknik zorluklar oluşturuyor.

2012’de eklenen artık saniye, Reddit ve LinkedIn gibi internet platformlarında aksamalara neden oldu.

Avustralya’nın Qantas hava yolu şirketinin rezervasyon sistemi de bu değişiklikten etkilendi. 2016’daki son uygulamanın ardından ise bulut bilişim şirketi Cloudflare’ın bazı müşterileri kısa süreli kesinti ve gecikmeler yaşadı.

Teknoloji şirketleri, saatlere düzensiz aralıklarla saniye eklenmesinin yazılımlarda beklenmedik hatalara yol açabildiğini belirterek uygulamanın kaldırılmasını savunuyor.

Artık saniyenin yerini ne alacak?

Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu (BIPM) bünyesinde ele alınan değişiklik, atom saatlerine dayalı zamanın Dünya’nın dönüşüyle arasındaki farkın daha geniş bir sınıra kadar açılmasına izin verilmesini öngörüyor.

15 Ekim 2026’da Fransa’da yapılan toplantıda ülkelerin temsilcileri, artık saniye yerine “artık saat” yaklaşımını benimseyen kararı kabul etti.

Yeni düzenlemeyle atom saatlerine dayalı zaman ile astronomik zaman arasındaki farkın bir saate, yani 3 bin 600 saniyeye ulaşmasına izin verilecek.

Bu farkın oluşmasının binlerce yıl alabileceği belirtiliyor.

Böylece saatlere düzenli aralıklarla bir saniye eklenmesi gerekmeyecek.

Ancak değişiklik, zamanı günlük yaşamda kullanan insanlar için doğrudan hissedilir bir farklılık yaratmayacak; asıl etkisi hassas zaman senkronizasyonuna bağlı teknolojik sistemlerde görülecek.

Bazı bilim insanları ise artık saniyenin kaldırılmasının yeni teknik uyarlamalar gerektireceğini ve zaman ölçümünü Dünya’nın dönüşüne bağlı tutmanın bilimsel açıdan değer taşıdığını savunuyor.