Boşanma Sürecinde Anne ve Baba Nelere Dikkat Etmeli?

Uzman Adli Klinik Psikolog Ebru Çorbacı, bu haftaki yazısında boşanma sürecinde anne babaların nelere dikkat etmesi gerektiğini ve boşanma kararı alan anne ve babanın bu kararı çocuğuna nasıl söylemesi gerektiği konusunda uyarılarda bulundu. Anne ve babanın kendi ilişkileri ile ilgili alınan bu kararın çocuğun üzerinde etkileri büyüktür. Ailelerin çocuklarının sağlığı için, bu süreci en iyi şekilde yönetebilmesi gerekmektedir. Alınan boşanma kararı çocuğun sadece bu günkü yaşam şekli ile ilgili değildir. Alınan bu karar ve geçirilen süreç çocuğun gelecekteki hayatı üzerinde de ciddi önem taşımaktadır.  Aileler için açıklanması zor konulardan biri boşanmadır. Çocukları ayrılığın nasıl yaşandığı, anne ve babanın ayrılmasından çok etkilemektedir.  Boşanma Sürecinde Anne ve Baba Nelere Dikkat Etmelidir? Boşanma süreci zor bir süreçtir ve bu süreçten sadece çocuk etkilenmemektedir. Anne ve baba da boşanmanın olumsuz ruhsal etkilerini ciddi boyutta yaşamaktadırlar. Tüm bu olumsuz etkilere rağmen anne ve babanın yaşanılan ayrılık yüzünden birbirlerini suçlamalarının ve özellikle bu açıklamaları çocuk ile paylaşmanın kimseye faydası bulunmamaktadır. Aksine çocuğa, babası ya da annesi ile ilgili yapılan suçlayıcı açıklamalar, ciddi zarar vermektedir. Evet! Boşanma sonrasında kişiler artık karı-koca olmayacaklardırlar. Evlilik bitecektir.  Fakat çocuğun anne ve babası olmaya devam edeceklerdir. Bu yüzden çocuğun, anne ve babası ile olan ilişkisi korunmalıdır. Çocuğun ebeveynlerden birini yaşanılan boşanmadan sorumlu tutmasına engel olunmalıdır. Örneğin, “annen/baban beni artık sevmiyor” , “ayrılmayı isteyen annen/baban” şeklindeki açıklamalar çocuğu boşanma ile ilgili bir suçlu aramaya ve ya bir taraf seçmeye iter. Çocuğun bir taraf seçmesi çocuk için ağır bir yüktür.  Boşanma kararı alan anne ve baba bu kararı çocuğuna nasıl söylemelidir? Öncelikle çift aldığı bu karadan emin olmalıdır. Çocuk boşanma karı öncesinde anne ve baba arasında yolunda gitmeyen bir şeyler olduğunun, durum ne kadar saklı tutulsa da farkındandır. Boşanma kararı çocuğa, anne ve babası ile birlikte anlatılmalıdır. Çocuk boşanma sonrasında hayatında ne gibi değişiklikler yaşayacağı hakkında anne ve babası tarafından bilgilendirilmelidir. Çocuğa bu konuşma sırasında; yaşanılan duruma bakış açısı, korkuları ebeveynleri tarafından sorulmalı ve konulara teker teker açıklık getirilmelidir. Anne ve babanın yapacağı açıklamalar kısa ve basit cümlelerle olmalıdır. Özellikle çocukların hayatlarının bundan sonra nasıl olacağı, anne ve babasını ne şekilde, nerede göreceği hakkında bilgi verilmelidir. Bu konuda yalan söylenmemeli, tutulamayacak sözler verilmemelidir. Bu noktada çocuğa yalan söylemek çocuğun ailesine var olan güvenini zedeleyecektir.  Genel olarak Ebeveynleri Boşanan Çocukların Ortak Hisleri Özellikle okul öncesi dönemdeki çocuklar anne ve babanın boşanmasının kendi yüzünden olduğunu düşünerek boşanmadan dolayı suçluluk hissederler. Boşanmayı anne ve babayı kaybetmek ve onlar tarafından reddedilmek olarak görürler. Aslında burada çocuğa sadece anne ve babanın evli olmaktan vazgeçtiği, anne ve baba olmaya devam ettiği anlayabileceği bir dille anlatılmalıdır. Çocuk kendi dünyasında yaşanan boşanma durumu değiştirebilmeyi açıktan ya da gizliden ister. Çocuklar tarafından bu dönemlerde çaresizlik, öfke, yalnızlık gibi duygular yoğun bir şekilde hissedilir.  Her çocuk anne ve babasının boşanmasına aynı tepkiyi vermez. Çocuklar bu durumda genel olarak suçluluk, kızgınlık, yalnızlık, mutsuzluk gibi duyguları yoğun hissedebilirler. Çeşitli sosyal aktivitelerden geri çekilme, yalınız kalma, öfke patlamaları gibi davranışların yanı sıra hayatında hiçbir şey değişmemiş gibi tepkiler de verebilirler.   Her ne olursa olsun çocuğun boşanma sürecini bir anda yetişkinler kadar detaylı anlaması ve duruma hızlı bir şekilde uyum sağlaması beklenmemelidir. Çünkü çocuk artık anne ve babası ile birlikte ayni evde yaşamayacaktır. Bu durum onun için ciddi bir sorundur.  Çocuğun Gösterebileceği Tepkiler Çocukların çoğu ilk başta boşanmadan dolayı yalnız kalma ve terkedilme düşüncelerinden dolayı sürekli korku yaşarlar. Bir dönem yanlarından hiç ayırmadıkları nesneleri (battaniye, oyuncak bebek, yastık vb. ) tekrardan eskisi gibi bir an olsun yanlarından ayırmamak isteyebilirler. Gelişim düzeyi ve yaşının altında davranış kalıplarına geri dönme görülebilir. Örneğin; tuvalet eğitimini almış bir çocuk altını ıslatabilir ya da gece ıslanmaları yaşayabilir.  Geceleri yalnız uyumamakta direnebilir. Gece anlamsız korkular, kabus görme ve çeşitli uyku problemleri görülebilir. Bir çocuğun mutsuz olduğunu şu tepkilerden anlayabilirsiniz:

• Yerli yersiz ağlama nöbetleri
• Ani, anlamsız, çabuk sinirlenme
• Yalnız olmaktan kaçınma ve ya sürekli yalnız kalmak örneğin bir kenara çekilme, odaya kapanma davranışları
• Mutsuz, durgun yüz ifadesi
• Uzun süreli sessizlikler
• Ağlayan yüzlü resimler çizmesi

Unutulmamalıdır ki anne ve babanın aldığı boşanma kararı çocuğun hayatında bir takım değişiklikler yaratacaktır. Çocuk yeni bir hayata hazırlanmak zorundadır. Yeni hayatına alışması kolay olmayabilir. Çocuğun bütün bu davranışları ebeveynler tarafından sabırla karşılanmalıdır. Çocukla sık sık beraber olmak ve beraber olunan zamanı kaliteli geçirmek, çocuğa sevildiğini hissettirmek çocuğun bu durumun üstesinden gelmesini kolaylaştıracaktır. Uzm. Adli+Klinik Psk. Ebru Çorbacı