Beyninizin yüzde kaçını kullanıyorsunuz?

Her insan beyninin % 100’ünü kullanır mı? Einstain’ın beyni ile sıradan bir insanın beyni neden farklı? Beyin yaşını ne belirler? Beyni büyüten etkenler olduğunu söyleyen ve bunlara “beynin gübreleri” diyen Dr. Erbaş’a göre, zekanın %30’u genetik, %70’ini çevre belirliyor ve başarının anahtar kelimesi; zeka ya da yetenek değil, ‘10 bin saat’. Yanı sıra beynin küçülmesini önlemek, 100 yaşında dahi beyni 20 yaşında tutmak mümkün.

Bazı insanların beyni ilerleyen yaşlarına rağmen daha aktifken, bazılarının beyin sinir hücreleri yani nöronları genç yaşta azalmaya, dolayısıyla beyinleri küçülmeye başlıyor. Bazı insanlar bir kez okuduklarını hemen anlarken, bazı insanlar 3-4 tekrara ihtiyaç duyuyor. Bazıları beyinlerini iyiliğe, bazıları ise kötülüğe çalıştırıyor. Peki “beyinler arasındaki farklar” neden kaynaklanıyor? İstanbul Bilim Üniversitesi Deneysel Tıp ve Ar-Ge Merkezi Müdürü Yrd. Doç. Dr. Oytun Erbaş’a göre bu farklılığın en önemli nedeni; beyni kullanma şekli. Radyoloji ve fizyoloji ihtisası yapan ve nörobilimle de ilgilendiğini söyleyen Dr. Erbaş, ntv.com.tr’nin beyin ve işleyişi ile ilgili sorularını yanıtladı. Toplumda, “İnsan, beyninin sadece bir kısmını kullanıyor, % 100’ünü kullansa daha farklı şeyler olur” tarzında bir algı var. Bilim insanları bu düşüncenin bir şehir efsanesi olduğunu söylüyor ama yine de sormak istiyorum; her insan beyninin % 100’ünü kullanıyor mu? Tümör veya kanama gibi büyük bir sıkıntıda % 90’ı baskı altında olsa dahi beyin kendisini kompanse edebiliyor. Yani % 10’unu kullanmak bile yetiyor. Bu %10 düşüncesi buradan kaynaklanıyor ama her insan beyninin % 100’ünü kullanır. Nöronlar ağacın dallarına benzer. Ağaçtaki dallar birbirleriyle sürekli bağlantı kuruyor. Eğitip deneyimledikçe, daha çok bağlantı oluşuyor ve beyin her gün büyüyor. Ama problem olduğunda kalan bölümdeki nöronlar daha çok büyüyerek, işlevini kaybetmiş bölgedeki eksikliği kapatıyor. Bu durum sadece tümör ve kanama için mi geçerli? Her şey için geçerli. Mesela yaşlandıkça insanın beyin hücre sayısı azalıyor ama bakıyorsunuz ki 65 yaşındaki biri, 30 yaşındaki birine göre daha deneyimli, daha bilge. Bunun sebebi de şu; belki sinir hücre sayısı az ama bağlantı sayısı fazla. Yani bir ormandaki bazı ağaçları kesmişsiniz ama diğer ağaçlar dallarını uzatarak oradaki açıklıkları kapatmış, beyni bunun gibi düşünebiliriz. Herkes beyninin % 100’ünü kullanıyorsa Albert Einstein gibi dâhilerin beyinleriyle sıradan bir insanın beyni arasındaki fark nedir?  Dahi beyni hakikaten farklı. Dahi beyni yaratıcıdır, diğer insanların önemsemediklerinden bir şeyler çıkarır. İcatların en önemli nedeni de budur. Mesela neden elektriğe, ampule ihtiyaç vardı, herkes geceleri karanlıkta yaşamaya alışmıştı ama adamın biri, ‘ben geceleri de aydınlatmalıyım’ diyor.   “OTİZM OLMASAYDI BİLİM OLMAZDI” Bu farklılığı yaratan nedir? Bilim adamlarının çok büyük bir kısmı otizmli bireylerdir. Başka insanlarla ilişkileri çok sınırlı olduğu için sürekli fizik, kimya veya deneyle uğraşabiliyorlar. Otizmli çocukların öğrenme güçlüğü var ama bazıları için bu bir avantaj. Mesela diğer insanların beyni sosyal ilişki olmayınca küçülürken otistiklerde böyle değil. Bu durumda çocuk hayat boyu fizikle ilgileniyor ve dahi oluyor. Albert Einstein Steve Jobs, Bill Gates gibi isimlerin asperger olduğunu düşünüyorum, yani otizmin alt grubu. Dahilikle delilik arasında çok ince bir sınır var. Mesela Einstein, bir tık daha kötü olsaydı deli olurdu. Özetle; otizm olmasaydı bilim olmazdı. O yüzden insanlığa otistik beyin lazım, çünkü onları değiştiremiyorsun, dikkatlerini dağıtamıyorsun. “ANLAMA KAPASİTESİ, BEYİNDEKİ PROTEİN SENTEZİ İLE ORANTILI” Neden bazı insanlar daha zeki? Genetik bir miras var. Anlama kapasitesi, beyindeki protein sentezi ile orantılı. Deneyimler bize protein sentezi yaptırıyor, bu da sinir hücrelerinin dallı budaklı olmasını sağlıyor. Belleğimiz böyle oluşuyor. Daha zeki insanlarda daha az deneyimle, daha çok dallanıp budaklanma ve protein sentezi oluyor. Örneğin normal bir insanın bir şeyi öğrenmesi için 5-6 kez deneyimlemesi gerekir, zeki insanlarda bu sayı 1-2’dir. Yani beyindeki hard disk kaydının oluşması zeki insanlarda daha hızlı. İŞİN SIRRI 10 BİN SAATTE Genetiğin dışında bunu neler belirliyor? Genetik etki en fazla yüzde 30’dur. Zekanın yüzde 70’ini ise çevre belirliyor. Yani zengin çevre. Bir işe 10 bin saat sebat eder, yaparsanız o işin mükemmeli olursunuz. Burada da yetenek söz konusu değil. Yani yetenek ve zekayı aynı yere koyabilirsin ama yeteneğin çok bir anlamı yok. Bir insan 10 bin saat sadece pankreas ile uğraşırsa, pankreas cerrahı olur, silahla uğraşırsa silah uzmanı olur.