Barış müzakerelerinde zorlu süreç: Tarafların teklifleri arasında uçurum var

ABD Başkanı Trump'ın "İran medeniyetini haritadan silme" tehdidinin ardından duyurulan iki haftalık ateşkes süreci başlarken, diplomatik çözüm arayışları yoğunlaşıyor. Pakistan’ın arabuluculuğunda cuma günü başlaması beklenen müzakerelerde, Washington ve Tahran'ın sunduğu barış planları arasındaki derin görüş ayrılıkları en büyük engel. Washington, savaşın temel gerekçesi olarak sunduğu İran’ın nükleer programını tamamen sonlandırmayı hedefliyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İsfahan’daki nükleer tesisin enkazı altında kalan yaklaşık 440 kilogram zenginleştirilmiş uranyumun 7/24 izlendiğini belirterek, "İran hiçbir zaman nükleer silaha sahip olamayacak" açıklamasını yaptı. İran tarafı ise sivil kullanım amaçlı uranyum zenginleştirme hakkının tanınmasında ısrar ediyor. Trump’ın 15 maddelik planı, tüm nükleer tesislerin sökülmesini ve stokların ülke dışına çıkarılmasını şart koşuyor. Füze ve İHA kapasitesi masada Pentagon verilerine göre, 12 gün süren yoğun bombardıman sonucunda İran'ın füze tesislerinin yüzde 80'i, hava savunma sistemlerinin ise büyük bölümü imha edildi. ABD, kalıcı bir anlaşma için Tahran'ın balistik füze geliştirme faaliyetlerini durdurmasını ve müttefiklerine İHA sevkiyatını sonlandırmasını talep ediyor. Daha önce bu konuyu müzakere etmeyi reddeden Tahran'ın, değişen askeri dengeler sonrası nasıl bir tutum takınacağı merak ediliyor. Hürmüz Boğazı'nda "geçiş ücreti" krizi Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunda uzlaşma sağlansa da, İran'ın boğazdan geçen gemilerden 2 milyon dolar "geçiş ücreti" talep etmeyi planladığı yönündeki iddialar Körfez ülkelerinde tepkiyle karşılandı. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), bu talebin uluslararası deniz hukuku açısından tehlikeli bir emsal teşkil edeceğini belirterek teklifi reddetti. Trump’ın ise boğazın işletilmesi konusunda "ortak girişim" modeline sıcak baktığı ifade ediliyor. Lübnan cephesi belirsizliğini koruyor Müzakerelerin en hassas noktasını Lübnan oluşturuyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ateşkesin Lübnan'ı da kapsadığını belirtirken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bu iddiayı kesin bir dille yalanladı. ABD Başkanı Trump da Hizbullah varlığı nedeniyle Lübnan'ın anlaşma dışında olduğunu ve bu cepheyi "ayrı bir çatışma" olarak gördüğünü ifade etti. İsrail'in Lübnan içlerindeki operasyonlarına devam etmesi, bölgesel ateşkesin kalıcılığını tehlikeye düşürüyor.