Armağan Candan: Şu ana kadar 25 AB uyum yasası geçti

2019-04-26 08:22:15 Voice Kıbrıs Haber 20 okunma

AB Uyum Komitesi Başkanı ve CTP Milletvekili Armağan Candan bugüne kadar 25 Avrupa Birliği’ne uyum yasası geçtiğini vurguladı. Candan bütün bu AB uyum yasalarının gerek AB Uyum Komitesi’nden gerekse de Meclis Genel Kurulu’ndan oybirliği ile geçtiğini ifade etti. AB uyum yasalarının hazırlanmasında AB uzmanları, Başbakanlığa bağlı AB Koordinasyon Merkezi, ilgili bakanlıklardaki AB odak noktaları ve sektör temsilcileri ile sivil toplum kuruluşlarının rol aldığını vurgulayan Candan yüze yakın da AB’ye uyum tüzüğünün Bakanlar Kurulu tarafından yürürlüğe koyulmuş olduğunu söyledi.

AB Uyum Komitesi Başkanı, AKPA Üyesi, CTP Milletvekili Armağan Candan Doğu Akdeniz Üniversitesi Kıbrıs Araştırmaları Merkezi tarafından düzenlenen 10. Kıbrıs Araştırmaları Kongresi’nin açılış sunumunu yaptı. ‘Kıbrıslı Türkler ve Avrupa Birliği’ başlıklı konuşmasında Candan Kıbrıs ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkilerin kısa bir tarihçesine, Kıbrıs’ın AB’ye üye olması ve Annan Planı referandumu sonrasında Kıbrıslı Türkler ile AB arasında kurulan ilişkiye, AB mali yardım tüzüğüne, AB’ye dönük mevzuat uyum çalışmalarına, Avrupa Parlamentosu seçimlerine ve müzakere sürecine ilişkin olarak BM Genel Sekreteri’nin son açıklanan Kıbrıs raporuna değindi. Candan’ın konuşması şu şekilde: Saygıdeğer konuklar, ‘Avrupa Topluluğu ile Kıbrıs Arasında Ortaklık Kuran Anlaşma’, 19 Aralık 1972 tarihinde Brüksel’de imzalanmış ve 1 Ocak 1973 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anlaşma ile gümrük birliğine ulaşmak için gümrük tarifelerinin ve diğer sınırlamaların kademeli olarak kaldırılması öngörülmüş, yapılan çeşitli yardımlar ve geçilen dönemlerin ardından 19 Ekim 1987 tarihinde Kıbrıs ile Topluluk arasında ‘Gümrük Birliği Anlaşması’ imzalanarak, 1 Ocak 1988 tarihinden itibaren uygulamaya koyulmuştur. 4 Temmuz 1990 tarihinde Kıbrıs Rum Yönetimi, bütün Kıbrıs adına Topluluğa tam üyelik için başvuruda bulunmuş, Kıbrıs Türk tarafı, yapılan başvurunun hukuka uygun olmadığı yönünde yoğun itiraz ve eleştiriler getirmiş ve başvurunun reddedilmesi gerektiğini savunmuştur. Bu itiraz ve eleştirilere rağmen, Avrupa Birliği Komisyonu, Haziran-1993 tarihinde Konsey’e vermiş olduğu görüşte başvuruyu uygun bulmuş, 24-25 Haziran 1994 tarihlerinde Yunanistan’da yapılan Korfu Zirvesi’nde Kıbrıs’ın başvurusu ile ilgili gelişmelerin değerlendirilmesi ve AB’ye kabul edilmesi için müzakerelerin hızlandırılması yönünde karar alınmıştır. 9 Aralık 1994 tarihinde Almanya’da gerçekleştirilen Essen Zirvesi’nde ise yapılacak ilk genişlemenin Kıbrıs’ı da içereceği vurgulanmıştır. 12-13 Aralık 1997 tarihli Lüksemburg Zirvesi’nde ise Kıbrıs ile tam üyelik müzakerelerinin başlatılması yönünde karar alınmıştır. Alınan karar üzerine, 30 Mart 1998’de AB-Kıbrıs arasında tam üyelik müzakereleri başlamış, yapılan müzakereler sonucunda 1 Mayıs 2004 tarihi itibarıyla Kıbrıs Cumhuriyeti, Avrupa Birliği’ne tam üye olmuştur. AB tarafından birçok kez Kıbrıs’ın yeniden birleştikten sonra Avrupa Birliği’ne katılmasının mümkün olacağı ifade edilmiş olmasına rağmen Kıbrıs’ta her iki tarafta 24 Nisan 2004 tarihinde yapılan eş zamanlı referandumda Kıbrıs sorununa kapsamlı bir çözüm bulunmasına yönelik hazırlanan BM planı Rum tarafında gerekli desteği bulamamıştır. Kıbrıslı Türkler yüzde 65 oranla planı kabul ederken, Kıbrıslı Rumlar %74 oranla planı reddetmiştir. Dolayısı ile Kıbrıs, de facto bölünmüş ada olarak 1 Mayıs 2004 tarihinde Avrupa Birliği’ne üye olmuştur. Burada Yunanistan’ın toplam 10 ülkeyi kapsayan AB genişlemesini Kıbrıs’ın çözüm olmasa bile üye olarak alınması şartına bağlaması önemli bir rol oynamıştır. Referandum sonucunda Kıbrıslı Türkler AB’nin dışında kalmış, AB’nin Kıbrıs Türk toplumuyla ilgili politikası ise 26 Nisan 2004’te, Kıbrıs’ın AB’ye katılmasının hemen öncesinde, Genel İşler Konseyi tarafından şu şekilde ilan edilmiştir: “Kıbrıs Türk toplumu Avrupa Birliği’nin içinde bir gelecek arzu ettiğini açıkça göstermiştir. Konsey, Kıbrıs Türk toplumunun izolasyonuna bir son vermeye ve Kıbrıs Türk toplumunun ekonomik kalkınmasını teşvik ederek Kıbrıs’ın yeniden birleşmesini kolaylaştırmaya kararlıdır. Konsey bu amaçla Komisyon’u adanın ekonomik entegrasyonu ve iki toplum ve AB arasındaki teması iyileştirmeye özel vurgu yaparak kapsamlı öneriler getirmeye çağırmıştır.” 16 Nisan 2003 tarihinde Atina’da imzalanan ve 1 Mayıs 2004 tarihinde yürürlüğe giren Katılım Antlaşması’na ek 10. Protokol ile ise Kuzey Kıbrıs AB nezdinde yeni bir statü kazanmıştır. Protokol’de Kuzey Kıbrıs topraklarından, “Kıbrıs Cumhuriyeti hükümetinin etkin kontrol uygulamadığı Kıbrıs Cumhuriyeti bölgeleri” olarak sözedilmektedir. Bu bölgelerde müktesebatın uygulanması askıya alınmıştır. İlgili 10 Numaralı Protokol, Kıbrıs’ın kuzeyinde ekonomik gelişmenin sağlanması için önlemler alınabileceğini ortaya koymuş, bu bağlamda AB Konseyi, verilen yetkiyi kullanarak “Yeşil Hat Tüzüğü” olarak da anılan Kuzey Kıbrıs ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasında mal, hizmet ve kişilerin dolaşımı konusunu düzenleyen tüzüğü 29 Nisan 2004 tarihinde kabul etmiştir. Referandum sonrasında 7 Temmuz 2004 tarihinde AB Komisyonu, Kıbrıslı Türklere yönelik olarak Mali Yardım ve Doğrudan Ticaret tüzüklerini sunmuştur. Mali yardım tüzüğü hayata geçirilirken doğrudan ticaret tüzüğü askıda durmaya devam etmektedir. AB mali yardımı çerçevesinde bugüne kadar yaklaşık 550 milyon Euro Kuzey Kıbrıs’a çeşitli projeler tahtında aktarılmış durumdadır. AB mali yardımı temel olarak şu hedeflere odaklanmıştır: Fiziksel altyapının geliştirilmesi, ekonomik ve sosyal kalkınmanın teşvik edilmesi, Kıbrıs Türk toplumunun Avrupa Birliği’ne yakınlaştırılması, adanın ekonomik entegrasyonunun sağlanması, iki toplum arası ve AB ile olan temasların geliştirilmesi, AB mevzuatına uyum sağlanması ve bütün bunlar sağlanırken Kıbrıs’ın yeniden birleşmesinin kolaylaştırılması. AB Mali Yardımını hayata geçirmek için 15 Eylül 2006 tarihinde Lefkoşa’nın kuzeyinde AB Program Destek Ofisi kurulmuştur. Projeler yıllar içinde değişimler göstermekle beraber daha çok su ve sağlık hizmetlerinin yönetim ve kalitesinin arttırılması, Kuzey Kıbrıs’taki olası Natura 2000 bölgelerinin korunması, yol güvenliğinin arttırılması, telekomünikasyon altyapısının yeniden yapılandırılması, kırsal kalkınmanın desteklenmesi, yerel ve kentsel altyapının geliştirilmesi, küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklenmesi, insan kaynaklarının geliştirilmesi, güven arttırıcı önlemlerin, uzlaşmanın teşvik edilmesi ve sivil toplumun desteklenmesi, mayınların temizlenmesi, iki toplumlu kayıp şahıslar ve kültürel miras teknik komitelerinin çalışmalarının desteklenmesi, yeni açılan geçiş noktalarının finansmanın sağlanması, öğrenci ve öğretmenlerimize yönelik burs programı, AB müktesebatına uyum ve uygulama çalışmalarına teknik destek verilmesi ve çevre sektöründe kapasite artırılması olarak özetlenebilir. Avrupa Komisyonu 17 Şubat 2016’da Komisyon’un Kıbrıs Türk Toplumu’na yönelik AB Yardım Programını uygulamaktan sorumlu olan ‘Kıbrıs Türk Toplumu Görev Gücü’nü’, Komisyon’un Kıbrıs’ta yeniden birleşme sürecini kolaylaştırma çabalarını koordine eden Genel Sekreterliğin Yapısal Reform Destek Birimi’ne aktarma kararı almıştır.

Değerli konuklar Mali yardımdan sonra şimdi de size AB’ye mevzuat uyumu konusunda ne noktada olduğumuzdan bahsetmek istiyorum. Cumhuriyet Meclisimizde doğrudan AB’ye uyum yasalarını görüşmek üzere oluşturulmuş olan komitenin şu anda başkanlığını yürütmekteyim. Meclisimizden şu ana kadar 25 AB uyum yasası geçip yürürlüğe girmiştir. Bu yasaların hazırlanmasında AB uzmanları, Başbakanlığımıza bağlı AB Koordinasyon Merkezi, ilgili bakanlıklarımızdaki AB odak noktaları ve sektör temsilcilerimiz ile sivil toplum kuruluşlarımız rol almaktadır. Şu ana kadar yürürlüğe koyulmuş olan AB uyum yasaları şunlardır:

Yürürlüğe Konan Yasalar

- Çevre Yasası - Rekabet Yasası - Şans Oyunları Yasası - Sigorta Hizmetleri Yasası - Hayvanların ve İşletmelerin Tanımlanması ve Kaydı Yasası - Hayvan Sağlığı Yasası - Hayvan Refahı Yasası - Elektronik Haberleşme Yasası - Metroloji (Ölçü ve Ölçü Birimleri) Yasası - Tüketicileri Koruma Yasası - İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası - Emniyet Kemeri Yasası - Ürün Güvenliği Yasası - Gıda Güvenliği ve Yem Yasası - Bitki Sağlığı Yasası - İnsan Hücre, Doku ve Organ Nakli ile ilgili Kuralları Düzenleyen Yasa - Kamu İhale Yasası - Trafik Hizmetleri Dairesi Yasası - Dernekler Yasası - Veteriner Hizmetleri Yasası - Tütün Ürünlerinin Zararlarından Korunma ve Denetim Yasası - Organik Tarım Yasası - Tohum ve Üretim Materyalleri Yasası - Bulaşıcı Hastalıklar Yasası - Veteriner Tıbbi Ürünler Yasası

İstatistik Kurumu Yasa Tasarısı’na ilişkin çalışmamız ise komitemiz tarafından onaylanmış olup 6 Mayıs tarihinde Meclis Genel Kurulumuzda ele alınıp geçirilmesi öngörülmektedir. Burada önemle vurgulamak istediğim bir nokta ise bütün bu AB uyum yasalarımızın gerek komitemizden gerekse Meclis Genel Kurulumuzdan oybirliği ile geçmiş olmasıdır. Bu yasaların uygulanmasını sağlayacak yüze yakın tüzük de Bakanlar Kurulumuz tarafından onaylanarak ayrıca yürürlüğe koyulmuştur. Şu anda Meclis’te görüşülmeye devam edilen AB uyum yasa tasarıları ise

Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Yasa Tasarısı (Maliye Komitesi)
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasa Tasarısı (Maliye Komitesi)
Kuzey Kıbrıs Muhasebe ve Denetim Meslek Yasa Tasarısı (Maliye Komitesi)
Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasa Tasarısı’dır.

Bakanlar Kurulu’muza yakında sunulması beklenen AB uyum yasaları ise