960 milyon TL reform kaynağı hazır

UBP- DP hükümetinin 2017 yılında dokunmadığı 960 milyon TL’lik reform kaynağı 4’lü koalisyon hükümetini bekliyor. 30’u aşkın reform maddesi ve kaynak hazır

1. Bakanlıklar yeniden yapılandırılmalı: Mevcut yapıda sürekli değişen hükümetler döneminde dairelerin bağlı olduğu bakanlıkların da değişmesi, bakanlıklarda politika oluşturacak, koordinasyon, planlama ve iç denetim gibi işlevleri yürütecek Planlama ve Koordinasyon birimlerinin bulunmayışı ciddi bir yönetim zafiyeti olarak değerlendiriliyor. Bakanlıkların değişen dünya koşullarında gittikçe büyüyen yönetememe sorununun ortadan kaldırılması gerekiyor.

2. Başbakanlık yeniden yapılandırılmalı: Başbakanlık tüm kamuyu ilgilendiren politikalar oluşturmada ve bu politikaların uygulanmasında ciddi zorluklar yaşıyor. Planlama ve koordinasyon eksikliği hemen göze çarpıyor. DPÖ yetersiz kalıyor. Orta Vadeli Program bu yıl açıklanmadı. Geçtiğimiz iki yılda hazırlanan Orta Vadeli Programlar ise kâğıt üzerinde kaldı. Başbakanlığın ülkenin geleceğini inşa edecek politikaları üreten ve uygulayan bir yapıya kavuşturulması şart görünüyor.

3. İstatistik Kurumu kurulmalı: Ülkemizde uluslararası standartlara uygun veri üretilmiyor. Bu nedenle etkin bir yönetim sergilenemiyor. İstatistik Kurumunun kurulması ve resmi istatistik programı oluşturulması gerekiyor.

4. Sözleşme Yönetimi Birimi oluşturulmalı: Devletin kamu-özel işbirlikleri kapsamında imzalayacağı sözleşmeleri tasarlayacak, riskleri belirleyecek ve yönetecek bir kapasite ülkemizde yok. Bu gibi sözleşmelerde kamu çıkarının korunması, devletin zarara uğratılmaması, kamusal faydanın sağlanması, risklerin tespit edilmesi ve sözleşmelerin yönetilmesi için kamunun kurumsal kapasitesinin artırılması gerekiyor.

5. Yerel yönetimler yeniden yapılandırılmalı: 28 belediyenin 19’unda giderler gelirlerden fazla. Çevre sorunlarına ve altyapıya ilişkin toplumsal beklentiler karşılanamıyor. Yerel yönetimlerin hızla idari ve mali yönden sürdürülebilir yapıya kavuşturulması ve yerel hizmetlerin çeşitlendirilmesi gerekiyor.

6. Kamu personel sistemi yeniden yapılandırılmalı: Mevcut Kamu Görevlileri Yasası nedeniyle kamu yönetiminin ihtiyaçları karşılayabilmek için gereksinim duyduğu dinamizm ve etkinlik kamuda oluşamıyor. Memur devletine dönüşen KKTC’nin hızla kamu yönetimini toplumun hizmetkârına dönüştürebilmesi için kamu personel sisteminin ehliyeti, liyakati, verimliliği ve performansı arttırmayı esas alan bir anlayışla yeniden yapılandırılması gerekiyor.

7. Kamu görevlilerine hizmet-içi eğitim verilmeli: Kamu reformuna paralel olarak kamu görevlilerinin görev alanlarıyla ilgili yetiştirilmeleri gerekiyor. Bu amaçla kendi birikimini KKTC kamu görevlileriyle paylaşmaya hazır olan Türkiye Cumhuriyeti ile işbirliğine gidilerek ihtiyaç duyulan alanlarda kurumsal kapasitenin geliştirilebilmesi için kamu personelinin niteliklerinin artırılması gerekiyor.

8. Kamu maliyesi daha disiplinli, şeffaf ve hesap verebilir olmalı: Ülkemizde kamu harcamalarının üçte biri bütçe dışındadır. Uluslararası standartlara uygun, tüm kurum ve kuruluşlar ile fonların bütçe kapsamına alınacağı ve denetimin güçlendirileceği, nakit yönetiminin şeffaf hale getirileceği yeni bir yapı oluşturulması için mevzuatın güncellenmesi gerekiyor.

9. Kamu harcamaları disiplin altına alınmalı: Kamuya ayrılan kaynaklar verimli kullanılmıyor. Bütçenin büyük bir kısmının maaş ve maaş benzeri harcamalara kullanılmasından dolayı tasarruf yapılabilecek tek alan olan personel harcamalarının kontrol altına alınması şart. Ek mesai ödemeleri ve personel nitelikli transfer harcamaları başta olmak üzere personel harcamalarının azaltılması ve bütçenin esnekliğinin artırılması gerekiyor.

10. Vergi tabana yayılmalı, vergi adaleti sağlanmalı: Ülkemizde denk bütçe sorunu devam ediyor. Bütçenin sağlıklı bir gelirle finanse edilebilmesi için verginin tabana yayılmasını sağlayacak düzenlemelere ihtiyaç var. Vergi muafiyeti, istisnası ve indirimleri ile benzer uygulamalar nedeniyle vazgeçilen vergi gelirlerinin bütçede yer alması için vergi reformu şart.

11. Hazinenin iç borç yükü azaltılmalı: İç borcun büyüklüğü ve faizlerinin dahi ödenmiyor oluşu ülkedeki en ciddi mali sorun olarak görülüyor. Borç ödeme planı oluşturularak süreç içinde iç borcun azaltılması gerekiyor.

12. Mahkemeler güçlendirilmeli: Ekonominin sağlıklı biçimde büyümesi, ticaretin gelişmesi, yatırımların cazip ve güvenli kullanılmasını sağlayacak gerekli koşullardan biri olan adalet dağıtma ve ihtilaf sonuçlandırma işlerinin ülkemizde yeterince hızlı yürütülemediği görülüyor. Hükümetin Yüksek Adliye Kurulu ile istişare ederek ortaya çıkan ihtiyaçları giderici tedbirleri alması gerekiyor.

13. Sağlık yeniden yapılandırılmalı: Mevcut sağlık sistemimiz altyapı, organizasyon, kaynak ve benzeri eksikliklerden dolayı ne hastaların ne de doktorlar ve diğer sağlık çalışanlarının ihtiyaçlarına yanıt verebiliyor. Hızla tek tip sağlık sistemine geçilmesi, genel sağlık sigortasının uygulamaya sokulması, sağlık çalışanlarının tam gün hizmet vermesinin sağlanması, özel hastanelerden alınan hizmetlerin kurallara bağlanması gerekiyor.

14. Sosyal Güvenlik Sisteminin aktüeryal dengesi sağlanmalı: Sürdürülebilir bir mali yapısı olmayan sosyal güvenlik sistemi emeklilerimizin huzurunu kaçırıyor. Gerekli tedbirler alınarak sosyal güvenlik sisteminin güçlendirilmesi şart.

15. Eğitim sisteminde kaynaklar daha etkin kullanılmalı ve eğitim ülke ihtiyaçlarına göre yönlendirilmeli: Mevcut yapıda öğrenci başına yaklaşık 10.000 TL düşen eğitim bütçesine rağmen tam gün eğitime geçilememiş ve ciddi altyapı eksiklikleri giderilemiyor. Kaynakların daha etkin kullanımını sağlayacak ciddi adımlar atılması ve eğitimin niteliğini belirlemek için tüm paydaşların katılımı ile bir eylem planı hazırlanması gerekiyor.

16. E-Devlet hayata geçirilmeli: Tüm gelişmiş ülkelerde kamu hizmetlerinin elektronik ortama aktarılması ile verimliliğin artırıldığı ve dönüşümün sağlandığı biliniyor. Ülkemizde henüz bu yönde somut adımlar atılabilmiş değil. Hızla kamu yönetiminin daha etkin, verimli ve denetlenebilir olmasını sağlayacak şekilde e-devletin hayata geçirilmesi gerekiyor.

17. Bankacılık sistemi güçlendirilmeli: Yeni Bankacılık Yasası geçtiğimiz yıl meclisten geçirilmiş olsa da özellikle kamu bankalarına ilişkin yapısal sorunlar varlığını sürdürüyor. Yönetimi kamu eliyle yürütülen bankalar yeniden yapılandırılarak bankacılık dışı faaliyetlerinin elden çıkarması gerekiyor.
18. Faktoring, finansal kiralama ve finansman şirketlerinin faaliyetleri uluslararası standartlara uygun olarak düzenlenmeli: Ülkemizde bu gibi şirketlerin faaliyetlerini düzenleyen bir yasal mevzuat yok. Finansal derinliğin artırılması ve işletmelere alternatif finansman kaynaklarının sağlanması bakımından söz konusu kuruluşların sağlam bir yapıya kavuşturulması gerekiyor.
19. Suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin yeni düzenlemelere gidilmeli: Suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanının önlenmesi konusunda uluslararası standartlar çerçevesinde ilgili yasanın gözden geçirilmesi gerekiyor.

20. Yükseköğretimde hizmet kalitesinin artırılması için devletin düzenleme ve denetleme görevini daha iyi yapması sağlanmalı: Mevcut yapıda sektörel politika ve strateji belirleme, uygulamayı düzenleme ve denetleme, üniversitelerin performanslarını değerlendirme konularında kurumsal kapasite eksikliği hissediliyor. Öğrenci sayısında ulaşılan başarının niteliğe de yansıtılarak kaliteyi artıracak önlemlerin alınması gerekiyor.

21. Turizm potansiyelinin daha etkin değerlendirilmesi için devletin üzerine düşenleri yapması sağlanmalı: Turizm sektörünün kullanımına açılan kamu arazilerinin tahsisinde hukuki altyapı eksikliğinden dolayı yeterli yatırım çekilemediği görülüyor. Tanıtım ve reklam faaliyetleri yeterli düzeyde değil. Turizmin 12 aya yayılması, eko-agro ve ilgi turizminin geliştirilmesi gerekiyor.

22. Limanların yönetimi ile hizmetlerin sunumu birbirinden ayrıştırılmalı, yatırımlar hızlandırılmalı: Denizyolu ile yük ve yolcu taşımacılığında kalitenin düşük ve maliyetin yüksek olması nedeniyle düşüş devam ediyor. Mevcut limanların altyapısı çok eski ve neredeyse ekonomik ömrünü tamamlamak üzere olmasına rağmen, kaynak yetersizliği nedeniyle mevcut limanların modernizasyonu yapılamamakla birlikte, yeni yatırımlar da gerçekleştirilemiyor. Kamu kaynağı kullanılmadan, özel sektörün dinamizminden faydalanılarak KKTC’deki mevcut ve yapılması planlanan limanların işletmesinin Kamu-Özel İşbirliği modeliyle gerçekleştirilmesi gerekiyor.

23. Şehir içi ve şehirlerarası toplu taşıma yaygınlaştırılmalı: Artan öğrenci ve turist sayısı ile birlikte şehir içi ve şehirlerarası toplu taşıma konusundaki sıkıntılar da artıyor. Gerek şehirlerarası gerekse şehir içi ulaşımda, daha ekonomik ve daha güvenli olmasının yanı sıra, akaryakıt tüketiminin azaltılması ve çevrenin daha az kirletilmesi gibi hususlar göz önüne alındığında ülkemizde toplu taşımacılığın geliştirilerek yaygınlaştırılması gerekiyor.

24. Telekomünikasyon sistemi güçlendirilerek günün gerektirdiği yatırımların önü açılmalı: Bilgi toplumuna dönüşebilmemizin önündeki en büyük engel telekomünikasyon sistemimizin günün gerektirdiği hızda gelişemiyor olması. Telekomünikasyon altyapısının ve hizmetlerinin kamunun düzenleyiciliği ve denetleyiciliği altında kamu-özel işbirliği modeliyle hizmet kalitesi artırılarak işletilmesi gerekiyor.

25. Tarım yeniden yapılandırılmalı: Bugüne kadar oluşturulan tarım politikaları, tarım sektörünün ülke ihtiyaçlarını karşılayabilen bir yapıya kavuşmasını sağlayamadı ve sektörün GSYİH içindeki payı potansiyelinin altında kaldı. Mevcut politikalar üreticiyi sübvansiyona, kuraklık olsa da olmasa da bağımlı hale getirdi. Ülkenin en önemli sektörleri tarım ürünü ihtiyaçlarını giderek daha fazla ülke dışından temin eder duruma geldi. Türkiye’den gelen suyun nasıl kullanılacağı da henüz netleşemedi. Tarımsal teşviklerin ve sübvansiyonlarının üreticiyi ve verimliliği sağlayacak şekilde gözden geçirilmesi, entegre bir kayıt sistemi oluşturulması ve TÜK’ün tekelci yapıdan çıkartılıp piyasa düzenleyici bir hale getirilmesi gerekiyor.

26. Enerji sektöründe kurumsal yapı güçlendirilmeli, enerji güvenliği ve verimliliği artırılmalı: Ülkemizde kamunun henüz enerji politikaları üreten ve bu sektörü yöneten bir kurumsal kapasite oluşturmamış olması ciddi bir sorun. Hükümet programında hiçbir maliyet analizine ihtiyaç duyulmaksızın arz çeşitliliğine ve enerji verimliliğine dönük doğalgaz santrali kurulması gibi somut birtakım hedeflere yer verilirken sunacağı çok ciddi avantajlara rağmen Türkiye ile birlikte yürütülecek kablo projesinden hiç söz edilmemesi ve bu projeye ilişkin maliyet analizi şerhi konularak proje bedelinin Türkiye tarafından karşılanması yönünde tehditkâr bir politika yürütülmesi siyasi bir sorun olarak varlığını sürdürüyor. Enerji sektöründe ilerleme sağlamak için hızla Enerji Dairesinin kurulması, kablo projesinin ilerletilmesi ve yurttaşın cebini yakan elektrik faturalarını asgari seviyelere düşürecek yapısal tedbirlerin hayata geçirilmesi gerekiyor.

27. Sanayi sektörünün rekabet gücü artırılmalı: Sanayi sektörünün ekonomi içindeki payının düşüklüğü ve bu payın giderek düşmesi ciddi bir sorun olarak hemen göze çarpıyor. Sanayi bölgelerinin yönetiminin, arsa dağıtımı başta olmak üzere siyasi etkilerinden arındırılacak yapıya kavuşturulması ve Organize Sanayi Bölgelerinin altyapılarının güçlendirilmesi gerekiyor.

28. İş ve yatırım yapmanın önündeki engeller kaldırılmalı: Piyasada rekabet koşullarının olumsuz etkileri, ticaretin önünde engeller olması, gümrük prosedürlerinin maliyetli olması yanında, şirket kurmak için gerekli prosedür sayısının çokluğu, finansmana erişim ve siyasal istikrarsızlık en önemli problem alanlarıdır. İş ve yatırım ortamının gelişimini engelleyen bürokrasinin azaltılması, gereksiz iş ve işlemlerin kaldırılması gerekiyor.

29. Bütüncül bir yatırım teşvik sistemi oluşturulmalı: Teşvik ile ilgili birçok mevzuatın bulunması, uygulamalarda yeknesaklık olmaması ve mükerrer desteklerin verilmesi nedeniyle teşvik uygulamaları esas amacından saptığı gözlemleniyor. Bunların giderilebilmesini sağlayacak bütüncül bir yatırım teşvik sisteminin oluşturulup bir merkezden yönetilmesine ilişkin değişikliklere gerek duyuluyor.

30. Meslek edindirmeye ve istihdamın artırılmasına yönelik çalışmalar yapılmalı: Ülkemizde bir taraftan işsizlik sorunu yaşanırken diğer taraftan ise ihtiyaç duyulan alanlarda çalışacak işgücü sıkıntısı yaşanıyor. Ulusal ve uluslararası meslek standartlarını temel alarak, teknik ve mesleki alanlarda mesleki yeterliliklerin esaslarını belirlemek, denetim, ölçme ve değerlendirme, belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin faaliyetleri yürütmeye yönelik eksikliklerin giderilmesi gerekiyor.